HABER MERKEZİ – Amerika Birleşik Devletleri’nde yapay zeka destekli otomatik plaka tanıma sistemlerinin kullanımıyla ilgili son gelişmeler bazı tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Sürücülerin herhangi bir suç şüphesi olmaksızın yalnızca seyahat güzergahları nedeniyle durdurulduğu bildirilmektedir.
Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU), Flock ve benzeri firmaların geliştirdiği plaka tanıma sistemlerinden elde edilen verilerle ilgili çeşitli açıklamalarda bulundu. 2025 yılına kadar uzanan örneklerde, sürücülerin farklı eyaletler arasında seyahat etmesi veya belirli yolları sıkça kullanması, polislerin şüphelenmesine sebep olabiliyor.
YOLUNU DEĞİŞTİRDİĞİ İÇİN DURDURULDU
2025 yılının sonlarına doğru meydana gelen bir olayda, Florida’ya doğru giden bir kadının polis tarafından kontrol edildiği ifade edilmektedir. Kadın sürücünün bir memurun kullandığı yazılımı gördüğü ve burada hareketlerinin izlendiğini belirtmiştir.
Kendisini FBI ajanı olarak tanıtan bir yetkilinin kadının plakasını bir veri tabanında sorguladığı ve bu durumun kadının başka bir eyaletten gelmesinin durdurulmasına neden olduğu aktarılmaktadır. Gerekçe ise son seyahatlerinin sistemdeki kayıtlara göre alışılmadık görünmesi olarak gösterilmiştir.
Başka bir vakada ise Wisconsin’deki evinden Michigan’a sık sık giden bir sürücü polis tarafından durdurulmuştur. Yetkililer, Michigan’da esrarın yasal olması nedeniyle, eyaletler arası giriş-çıkış yapan kişilerin bu maddeyi yasaklı bölgelere taşıyabileceğinden endişe duymaktadırlar.
PLAKA SİSTEMLERİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Flock gibi şirketlerin ürettiği ALPR kameraları, önlerinden geçen araçların plakalarını otomatik olarak okuyarak merkezi veri tabanlarına gönderiyor. Bu kayıtlar, güvenlik güçlerinin farklı bölgelerdeki araç hareketlerini geriye dönük incelemesine olanak tanıyor. Sistemler bazen plakaları yanlış okuyabilmekte ve bazı veri tabanlarında sorgulama yapmak için mahkeme kararı gerekmeyebiliyor.
Bu teknoloji, suçların çözülmesi, kaybolmuş kişilerin bulunması ve yasa dışı ticaretle mücadele gibi amaçlarla kullanılmaktadır. Ancak araçların uzun süre izlenebilmesi, bireylerin özel yaşamına dair ayrıntıların açığa çıkmasına yol açabilir. Bazı sistemlerde araçlarla mobil cihazlar arasındaki bağlantılar da incelenebilmektedir. Tüm bu takip sistemi ise tartışmaların merkezinde yer almaktadır.
ACLU’nun vurguladığı diğer bir sorun ise kameraların kişisel amaçlarla kötüye kullanılmasıdır. Çok sayıda polis memurunun bu sistemleri eski partnerlerini takip etmek amacıyla kullandığı tespit edilmiştir.
YENİ YASA TASARILARI GÜNDEMDE
Plaka tanıma sistemleri ile yapılan trafik denetimleri, polislerin bir aracı durdurmak için yeterli şüpheye sahip olup olmadığı konusunda hukuki tartışmalara yol açmaktadır. Örneğin Oklahoma’da bir yargıcın benzer bir trafik kontrolünü anayasaya aykırı bulduğu belirtilmektedir. Bu durdurma sırasında araçta yaklaşık 41 kilogram metamfetamin ele geçirildiği ifade edilmiştir.
ABD’deki tartışmalar, suçla mücadelede kullanılan gözetim teknolojilerinin hangi sınırlar içinde çalışması gerektiği sorusunu gündeme getirmektedir. Özellikle yalnızca seyahat alışkanlıklarının şüpheli kabul edilerek polis kontrolüne gerekçe yapılması, bu sistemlerin denetimi konusunda talep artışına yol açmaktadır.
