Çoklu priz duvardaki prize takılmalı, başka bir prize değil. Ancak evden çalışma döneminde cihaz sayısı hızla arttı. Bu yüzden ev ofisi ya da oyun köşesi kısa sürede kablo, port ve priz karmaşasına dönüşebiliyor.
Prizleri birbirine eklemek, yani zincirleme bağlamak (daisy-chaining), anlaşılır bir çözüm gibi duruyor. Çünkü daha fazla priz ve port, daha düzenli bir masa ve her cihaz için daha çok güç demek. Fakat bu yöntem pek iyi bir fikir değil. Özellikle atan sigortalar ve ev yangını riski listenizde yoksa vazgeçmelisiniz.
Çoklu priz zincirinde asıl sorun ne?
İlk olarak, yeni soket eklemek elektrik kapasitesini artırmaz. İkinci prize bağlı her cihaz, elektriği birinci prizin fişinden ve iç parçalarından çeker. Dolayısıyla birinci priz, ikinci prizdeki cihazların toplam yükünü de taşır.
İkinci sorun, her prizin azami değeri. Bu değer genellikle amper cinsinden yazılır. Birinci priz zaten sınırdaysa, ikinci priz son damla olabilir. Çünkü fazla akım çekip birinci prizi aşırı ısıtabilir.
Fazla akım prizin iç kablolarından geçince “dirençli ısınma” denen etki oluşur. Yeterli süre geçerse bu ısı gövdeyi ve kablo yalıtımını eritebilir. Hatta yakındaki malzemeleri tutuşturabilir. Üstelik ev ofislerinde yanıcı malzeme çoğu zaman bol bulunur.
Tek çoklu priz yetmediğinde ne yapmalı?
Çözüm, neye ihtiyaç duyduğunuza bağlı. Daha fazla soket mi, port mu, uzunluk mu, yoksa daha fazla kapasite mi gerekiyor? Düşük güçlü cihazlarda en iyi seçenek, daha çok soketi olan tek bir çoklu priz. Yine de toplam yükün prizin değerini aşmadığından emin olun. Örneğin 8 soketli bir priz, 4 soketli olandan mutlaka daha fazla güç sunmaz.
Mesafe sorunsa, kablosu daha uzun bir priz arayın. Ama kolaylık olsun diye uzatma kablosuna uzanmayın. NFPA bu düzenden kaçınmayı açıkça öneriyor. Zira uzatma kablolarının da kendi değerleri var ve aynı anda çok cihaz takmak bu değerleri aşabilir. Kablo, priz ve cihazların hesabını yapmak mümkün. Ancak çoğu kişi bu sınırların farkında değil.
Tek bir priz sigortayı attırıyorsa, yenisini ekleyip cihazları dağıtmak sorunu çözmez. Bu nedenle bunu hemen ilgilenmeniz gereken bir uyarı sayın. Gövdesi hasarlı, yanık izi olan ya da bağlantıları gevşeyen prizi hiç kullanmayın. Üstelik bunu yarım rulo yalıtım bandıyla kapatıp geçemezsiniz.
Çoklu prize hangi cihazlar takılmamalı?
Çoklu prizi başka bir prize takmak, kaçınılacak tek şey değil. Yüksek güçlü cihazlar, prizin değeri yetmiyorsa kolayca aşırı yüke neden olur. Isıtıcılar bunun yaygın bir örneği. Çünkü oldukça fazla akım çekerler ve yalnızca düzgün bir duvar prizine takılmalıdır. Mikrodalga fırınlar ve buzdolapları da öteki başlıca örnekler.
En güvenli yol, çoklu prizleri bilgisayar ve yazıcı gibi sıradan cihazlarla ya da telefon şarjı için kullanmak. Ayrıca altı soketli bir ürüne aynı anda altı cihaz takmak gerekmez. Bu nedenle cihazların değerlerini prizin değeriyle karşılaştırın. Bu ürünler, o an elektrik isteyen her şey için uygun bir araç gibi görünse de öyle değil.
Aşırı gerilim koruyucu da bu tabloyu değiştirmez. Ani voltaj artışlarına karşı koruma sağlar. Ancak tıpkı priz gibi o da ek enerji kapasitesi yaratmaz. Üstelik temel güvenlik önerileri, koruyuculara da zincirleme bağlamayı tavsiye etmiyor.
Bu yüzden önce koruyucunun ya da prizin değerine ve takacağınız cihazlara bakın. Yetmiyorsa başka bir duvar prizi kullanın. Ya da ayrı bir priz alıp onu farklı bir duvar prizine bağlayın.
