Dünyada internetin bir gün boyunca kesilmesi durumunda ne olacağını merak ediyor musunuz? 20 Ekim 2025’te Amazon’un Kuzey Virginia’daki veri merkezlerinde yalnızca bir kayıt silindi. Snapchat’ten Fortnite’a, Ring kapı zillerinden United rezervasyonlarına kadar 2.000’den fazla hizmet aksadı ve toparlanma süreci tam 15 saat sürdü. Bu videoda aynı soruyu tüm internet için soruyoruz: kablolar yerinde, elektrik mevcut ama küresel IP ağı 24 saat boyunca yok.
İnternet bulut teknolojisinde değil, camdan yapılmış bir yapıya sahip. Okyanus tabanında 694 denizaltı kablo sistemi bulunmakta ve kıtalar arası trafiklerin yüzde 99’undan fazlası bu kablolardan geçiyor. Tonga’nın tek kablosunun kopması sonucu 38 gün internetsiz kalmasını, Kızıldeniz ve Baltık’taki kablo kopmalarını ve devletlerin bu riski neden finanse ettiğini anlatıyoruz.
Kesintinin ilk dakikaları siren sesleriyle değil, dönen bir çemberle başlıyor. 2021 yılında Facebook’un kendi sunucu odasının kapısında sıkışıp kalmasını, İspanya’daki elektrik kesintisinde acil durum hattına erişimin kaybolmasını ve kartlı ödemelerin durmasını inceliyoruz. Ayrıca Kanada’da Rogers’ın bakım güncellemesi nedeniyle 12 milyondan fazla aboneyi 26 saat boyunca bağlantısız bırakmasına da değiniyoruz.
Mali işlemler durunca her şey de duruyor. Uçaklar neden kalkamaz? NotPetya sonrasında Maersk hacminin yüzde 80’ini nasıl manuel olarak yönetti? Hastanelerde hangi katman çöküş yaşıyor? Market raflarının ertesi gün neden boşaldığını; doğrulama sistemi durursa söylentilerin niçin hızlandığını; evinizde pilli radyo olup olmadığını gerçek örnekler ve verilerle açıklıyoruz.
Asıl sorun kesintinin kendisi değil, geri dönüş sürecidir. Gürleyen sürü, yeniden denemelerin fırtınası ve önbellek karmaşası gibi mühendislik kavramlarıyla internetin neden eski haline dönmediğini; birkaç saatlik bir AWS hatasının neden tam 15 saate mal olduğunu; Facebook’un tatbikat ile ikinci çöküşü nasıl önlediğini açıklıyoruz. Mısır’ın 2011’de BGP rotalarını çekmesini; Pakistan’ın YouTube’u yanlışlıkla kapatmasını; CrowdStrike güncellemesini; 2010’daki flash crash’i ve yapay zeka ajanlarının birbirini döngüye sokabileceği senaryoları da ele alıyoruz.
Türkiye’de internet kullanım oranı yüzde 92,3 seviyesinde, e-Devlet kullanıcı sayısı ise 68 milyonun üzerinde. 31 Mart 2015 tarihinde gerçekleşen ülke çapındaki elektrik kesintisinden bu yana neler değişti? Videonun sonunda altı haneli bir bilanço ve tek bir soru var: internet bir gün boyunca kesilirse ilk üç saatinizi neyle değerlendirirdiniz? Cevabınızı yorumlarda paylaşın. Cem Sünbül ile Donanım Haber’de teknoloji gündemini takip etmek için kanala abone olmayı unutmayın.
